ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΚΑΙΡΟΥ

ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΚΑΙΡΟΥ - ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ


Την πρόγνωση του καιρού τη χρειαζόμαστε όλοι: όσοι πρόκειται να
πάνε εκδρομή, οι ιστιοπλόοι, όσοι ταξιδεύουν σε στεριά, θάλασσα ή
αέρα, οι αγρότες, οι βοσκοί, όσοι δουλεύουν στην ύπαιθρο κ.ά.

Πρώτο επιστημονικό μέσο, για την πρόγνωση του καιρού ήταν και
είναι το Βαρόμετρο. Αυτό μετράει την ατμοσφαιρική πίεση και τις
αλλαγές της σε μια στήλη υδραργύρου. Το πρώτο βαρόμετρο
εμφανίστηκε το 1643 στην Ιταλία.
Ο αέρας έχει και αυτός βάρος. Μάλιστα στο επίπεδο της θάλασσας
ασκεί πάνω στο σώμα μας πίεση ίση μ’ ένα μικρό αυτοκίνητο.Όμως
εμείς δε την νοιώθουμε επειδή στο σώμα μας υπάρχει μια αντίθετη
πίεση προς την ατμοσφαιρική, που την εξισορροπεί.
Εκτός από το βαρόμετρο για την πρόγνωση του καιρού χρειαζόμαστε
το Θερμόμετρο που μετράει τη θερμοκρασία της ατμόσφαιρας, το
Υγρόμετρο που μετράει την υγρασία, το Βροχόμετρο που μετράει τη
βροχόπτωση, ο ανεμοδείκτης που μετράει τη διεύθυνση του ανέμου
και το Ανεμόμετρο που μετράει την ένταση του ανέμου.

Σε διάφορα σημεία του Ελλαδικού χώρου υπάρχουν μετεωρολογικοί
σταθμοί οι οποίοι έχουν τα ανωτέρω όργανα από τα οποία παίρνουν
τα ανάλογα στοιχεία. Με τα στοιχεία αυτά και με τα στοιχεία που
παίρνουν από μετεωρολογικούς σταθμούς άλλων χωρών και τα
οποία βάζουν σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές βγάζοντας την
πρόγνωση του καιρού.

ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ

Η σύγχρονη μετεωρολογία διακρίνεται :
(α) στη δυναμική μετεωρολογία που εξετάζει τις κινήσεις του αέρα
και τις δυνάμεις που τις προκαλούν.
(β) στη φυσική μετεωρολογία που εξετάζει τα καθαρώς φυσικά φαι-
νόμενα όπως η ακτινοβολία, η θερμότητα, η εξάτμιση, τα οπτικά,
ακουστικά και ηλεκτρικά φαινόμενα κ.α., και
(γ) στην κλιματολογία ή στατική μετεωρολογία που ασχολείται με
τη συγκέντρωση και επεξεργασία των διαστημικών στοιχείων για το
κλίμα διαφόρων περιοχών της γης .

Εκτός από τις πολύτιμες υπηρεσίες που προσφέρει στους γεωργούς,
στους ναυτιλλόμενους και στους αεροπόρους, συμβάλει και στην
έρευνα των κλιματολογικών συνθηκών που κάνουν υγιεινότερη τη
διαβίωση των ανθρώπων. Όλες οι μετρήσεις, παρατηρήσεις και
έρευνες στη σύγχρονη μετεωρολογία γίνονται με σύγχρονα μέσα και
εργαλεία βασισμένα στα τελευταία τεχνολογικά μέσα.

Οι μετεωρολόγοι έχουν την βοήθεια δορυφόρων και άλλων υπερ-
σύγχρονωνοργάνων που αφήνουν στην ατμόσφαιρα για τις διάφορές
τους μετρήσεις.Τα βαρόμετρα, τα θερμόμετρα, υγρόμετρα κ.α. από
τα κλασσικά μετεωρολογικά όργανα έχουν αντικατασταθεί με
σύγχρονους ηλεκτρονικούς αισθητήρες που είναι ενωμένοι με
ηλεκτρονικούς υπολογιστές που συγκεντρώνουν όλα τα στοιχεία
και αμέσως σου παρουσιάζουν την πρόγνωση του καιρού ή τα
μετεωρολογικά – κλιματολογικά στοιχεία ενός τόπου.

Πρακτική Μετεωρολογία

Είναι ο κλάδος της Μετεωρολογίας, που εξετάζει κυρίως τα όργανα
και τις μεθόδους, με τις οποίες προσδιορίζονται οι τιμές των
διαφόρων μετεωρολογικών στοιχείων, τόσον στα αέρια στρώματα
 κοντά στο έδαφος όσον και στα διάφορα ύψη μέσα στην ατμόσφαιρα.
Οι μετεωρολογικές παρατηρήσεις. Ο άνθρωπος από τα πρώτα του
βήματα πρόσεξε τα διάφορα καιρικά φαινόμενα, για χιλιάδες όμως
χρόνια οι παρατηρήσεις του ήταν τυχαίες καθαρά προσωπικές γι’
αυτό και τις ξεχνούσε σύντομα.Οι πρώτες μετεωρολογικές
παρατηρήσεις που επέτρεπαν την εξαγωγή κάποιων συμπερασμάτων,
έγιναν στην Ελλάδα.

Οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι, κατά τον Θεόφραστο και άλλους
συγγραφείς, από τον 5ο π.χ. αιώνα έκαναν συστηματικές παρατη-
ρήσεις ατμοσφαιρικών φαινομένων, με σκοπό την σύνταξη
ημερολογίων, γνωστών με το όνομα «Παραπήγματα», τα οποία
περιείχαν προγνωστικά αστρονομικών και μετεωρολογικών
φαινομένων.Από την Ρωμαϊκή εποχή και τους Βυζαντινούς
χρόνους μέχρι την εποχή, που κατασκευάστηκε το θερμόμετρο
 και το βαρόμετρο(1643), ελάχιστες παρατηρήσεις πάνω στα
ατμοσφαιρικά φαινόμενα υπάρχουν.

Η επινόηση των οργάνων αυτών υπήρξε σταθμός στην εξέλιξη
της Μετεωρολογίας, διότι με αυτά έγιναν οι πρώτες μετρήσεις της
θερμοκρασίας του αέρα και της ατμοσφαιρικής πίεσης. Οι παρα-
τηρήσεις αυτές αρχικά δεν ήταν ούτε σημαντικές και συνεχείς ούτε
και συγκρίσιμες μεταξύ τους, με την πάροδο όμως του χρόνου
και με την επινόηση των οργάνων, οι μετεωρολογικές παρατη-
ρήσεις άρχισαν να συστηματοποιούνται και να εκτελούνται
συνεχώς.

Ο σημαντικότερος ίσως σταθμός στην ιστορία της Μετεωρολογίας,
ήταν η κατασκευή, από τον γερμανό μετεωρολόγο Brandes (1820),
των πρώτων συνοπτικών χαρτών καιρού, με την βοήθεια των οποίων
διαπιστώθηκε η ύπαρξη και η φύση τωνσυστημάτων πίεσης
(υφέσεις, αντικυκλώνες κ.λ.π. Μπορούμε να πούμε ότι την εποχή
εκείνη γεννήθηκε η Συνοπτική Μετεωρολογία.Θεμελιωτής του
δικτύου των μετεωρολογικών σταθμών υπήρξε ο διευθυντής
του αστεροσκοπείου του Παρισιού, γύρω στο 1850, Le Verrier.
Στις συστηματικές παρατηρήσεις των μετεωρολογικών σταθμών
οφείλεται η ανάπτυξη που σημειώθηκε τα τελευταία 100 χρόνια
στη Μετεωρολογία.

Στην πρόοδο της Μετεωρολογίας σημαντικά συνέβαλαν και οι δύο
παγκόσμιοι πόλεμοι, κατά την διάρκεια των οποίων η επιστήμη αυτή
προσέφερε μεγάλες υπηρεσίες.Μεγάλη τέλος υπήρξε η πρόοδος της
Μετεωρολογίας και γενικά η πρόοδος της γήινης ατμόσφαιρας και
του διαστήματος πλησίον της γης, κατά τα τελευταία 50 χρόνια, χάρις
 στην χρησιμοποίηση των πυραύλων, των τεχνητών δορυφόρων, των
κοσμικών σταθμών, κλπ μέσων έρευνας.

Τα μετεωρολογικά στοιχεία.

Υπάρχει σε κάθε κατάσταση της ατμόσφαιρας ένας αριθμός
στοιχείων, τα οποία μπορούν να μετρηθούν και των οποίων η
γνώση είναι απαραίτητη, προκειμένου να καθορίσουμε την
καιρική κατάσταση που επικρατεί πάνω από μία περιοχή και
να προβλέψουμε την πιθανή της εξέλιξη.Τα στοιχεία αυτά τα
ονομάζουμε γενικώς κ α ι ρ ι κ ά ή μ ε τ ε ω ρ ο λ ο γ ι κ ά
στοιχεία, τα σπουδαιότερα δε από αυτά είναι η ηλιακή ακτινο-
βολία, η θερμοκρασία του αέρα, η ατμοσφαιρική πίεση, ο
άνεμος, η υγρασία, η νέφωση, οι βροχοπτώσεις κλπ.

Ο συνδυασμός όλων των μετεωρολογικών στοιχείων, ταβοποία
συμβαίνουν σε μια δεδομένη στιγμή πάνω από ένα τόπο χαρα-
κτηρίζουν τον καιρό του τόπου, η δε μέση κατάσταση αυτών το
 κλίμα του τόπου.Η Μετεωρολογία εξετάζει τον καιρόν, η Κλιμα-
τογραφία περιγράφει το κλίμα των διαφόρων τόπων, η δε
Κλιματολογία εξηγεί αυτό.

Ώρες παρατηρήσεων.

Οι κύριες μετεωρολογικές παρατηρήσεις στους περισσότερους
σταθμούς εκτελούνται τρεις φορές την ημέρα. Στους συνοπτικούς
σταθμούς εκτελούνται τέσσερις φορές την ημέρα και στους
σταθμούς των μεγάλων αεροδρομίων κάθε ώρα η και κάθε μισή
ώρα. Υπάρχουν όμως σταθμοί στους οποίους οι παρατηρήσεις
γίνονται δύο και τρεις φορές την ημέρα. Οι ώρες των μετεωρολο-
γικών παρατηρήσεων καθορίζονται από τον Παγκόσμιο Μετεω-
ρολογικό Οργανισμό.

Πρακτική - Εμπειρική πρόγνωση του καιρού


Ένας καλός παρατηρητής του καιρού πρέπει να είναι σε θέση να
προβλέπει ενδεχόμενες αλλαγές του παρατηρώντας τα διάφορα
φυσικά φαινόμενα ή την συμπεριφορά διαφόρων ζώων και πουλιών.
Ακολουθούν παραδείγματα που αφορούν την επιδείνωση και τη
βελτίωση του καιρού. Αυτά τα παραδείγματα είναι κληρονομιά
που μπορεί να έχει περάσει από γενιά σε γενιά από τα αρχαία χρόνια.
Οι παλαιότεροι, και κυρίως στις αγροτικές περιοχές, αν έρθετε σε
επαφή μαζί τους, γνωρίζουν αρκετά τέτοια παραδείγματα, γιατί αυτά,
ήταν που τους βοηθούσαν να εξασκούν άφοβα τα επαγγέλματα της

φύσης τα χρόνια που η τηλεόραση και το ραδιώφωνο ήταν πολυτέλεια.

Επιδείνωση του καιρού θα έχουμε όταν:

1. Ο ουρανός έχει ωχροκίτρινο χρώμα στη δύση του ήλιου
2. Ο ουρανός γενικά είναι κόκκινος ή ωχροκίτρινος
3. Ο ήλιος στην ανατολή και κυρίως τη δύση του είναι χλωμός ή
    συννεφιασμένος
4. Ο ήλιος και το φεγγάρι φαίνονται μεγαλύτερα
5. Ο ήλιος και το φεγγάρι έχουν κύκλους γύρω τους
6. Τα αστέρια λάμπουν πολύ
7. Οι γλάροι δεν απομακρύνονται από την ακτή
8. Τα χελιδόνια πετούν πολύ χαμηλά (έρχεται βροχή)
9. Οι μέλισσες το πρωί δεν απομακρύνονται από τις κυψέλες τους
10. Τα μυρμήγκια μαζεύουν τις χρυσαλλίδες τους
11. Τα σύννεφα ανακατεύονται και κατεβαίνουν προς τη γη
12. Τα σύννεφα είναι έντονα, γκρίζα και μαύρα
13. Αστράφτει ή βροντά χωρίς βροχή (έρχεται καταιγίδα)
14. Όταν κατά τη δύση του ήλιου υπερισχύουν το κίτρινα χρώματα

Βελτίωση του καιρού θα έχουμε όταν:


1. Ο ουρανός κατά τη δύση του ήλιου έχει χρώμα ρόδινο
2. Ο ήλιος ανατέλλει χωρίς να υπάρχουν σύννεφα στην ανατολή
3 Οι γλάροι το πρωί ανοίγονται στο πέλαγος
4. Οι μέλισσες βγαίνουν το πρωί από τις κυψέλες τους και
    απομακρύνονται πολύ από αυτές
5. Τα σύννεφα που είναι χαμηλά αρχίζουν να ανυψώνονται
6. Οι διάττοντες αστέρες ακολουθούν τη διεύθυνση του ανέμου
    που φυσά
7. Τα βατράχια κάνουν νυχτερινή συναυλία
8. Αν η αράχνη υφαίνει μακριές κλωστές στον ιστό της
9. Ένας φωτεινός κύκλος συνοδεύει τον ήλιο ή το φεγγάρι
10. Τα αστέρια δεν είναι ιδιαίτερα λαμπερά τη νύχτα
11. Ο ήλιος είναι ιδιαίτερα λαμπερός από την ανατολή του
12. Κατά τη δύση του ήλιου τα πορφυρά χρώματα υπερισχύουν
      στον ορίζοντα

Διάφορα σύμβολα


Υ     = Υψηλή πίεση

Χ     = Χαμηλή πίεση

->    = (μαύρο βέλος) = από πού φυσά ο άνεμος

>      = Γιρλάντα που δείχνει μέτωπο κρύου αέρα, από πού έρχεται και που κατευθύνεται.

<     = Γιρλάντα που μου δείχνει μέτωπο ζεστού αέρα που προχωράει και που απλώνεται

•      = Ουρανός γεμάτος σύννεφα

x      = Ουρανός με λίγη συννεφιά

O     = Ουρανός καθαρός, ηλιοφάνεια

Ονοματολογία ανέμων με βάση την ένταση και τη διεύθυνσή τους

Ελληνικά Σύμβολα          Διεθνή Σύμβολα         Ονομασία

Β                                              N                    Βορράς Τραμουντάνα

ΒΒΑ                                         NNE               Γραιγοτραμουντάνα

ΒΑ                                            NE                     Μέσης Γραίγος

ΑΒΑ                                         ENE                 Γραιγολεβάντες

Α                                                E                       Λεβάντες

ΑΝΑ                                       ESE                   Σιροκολεβάντες

ΝΑ                                           SE                          Σιρόκος

ΝΝΑ                                      SSE                     Οστριασιρόκος

Ν                                               S                       Νότος Όστρια

ΝΝΔ                                      SSW                   Οστριογάρμπης

ΝΔ                                         SW                  Λιψ (Λίβας) Γαρμπής

ΔΝΔ                                      WSW                 Πουνεντογάρμπης

Δ                                              W                   Ζέφυρος Πουνέντες

ΔΒΔ                                     WNW                 Πουνεντομαΐστρος

ΒΔ                                          NW                  Σκίρωνας Μαΐστρος

ΒΒΔ                                      NNW               Μαϊστροτραμουντάνα

ΚΛΙΜΑΚΑ ΑΝΕΜΩΝ BEAUFORT



Κλίμακα                Ονομασία                        m/sec

0                         νηνεμία     calm                   <0,4
1                        υποπνέων light air                 0,4-1,5

2                       ασθενής light breeze              1,6-3,3

3                         λεπτός gentle breeze            3,4-5,4

4                       μέτριος moderate breeze        5,5-7,9

5                          fresh breeze                         8-10,7

6                        ισχυρός strong breeze           10,8-13,8

7                         σφοδρός moderate gale       13,9-17,1

8                        ορμητικός fresh gale             17,2-20,7

9                        θύελλα strong gale                20,8-24,4

10                      ισχυρή θύελλα whole gale    24,5-28,4

11                      σφοδρή θύελλα storm          28,5-32,6

12                       τυφώνας hurricane               >36,6

ΤΑ ΠΕΡΙ ΣΑΚΙΔΙΟΥ

Υλικά διήμερης εκδρομής ή κατασκήνωσης

Όταν πας κατασκήνωση ή πορεία, το πιο συνηθισμένο είναι τα πράγματα να μεταφέρονται σε σακίδιο. Επειδή είναι πολύ εύκολο ο καθένας να παρασυρθεί και να βάλει άσκοπα πράγματα μαζί του, ακολουθεί μια λίστα από τα βασικά για μία κατασκήνωση ή διήμερη εκδρομή.

• πλήρη προσκοπική στολή
• παπούτσια στολής
• υπνόσακος
• ματ ή κουβέρτα για κάτω από τον υπνόσακο
• πιτζάμες/φόρμες για ύπνο
• παντελόνια (1 για διήμερο)
• μπλουζάκια (1 για διήμερο)
• εσώρουχα (1 για διήμερο)
• κάλτσες (1 για διήμερο)
• καπέλο για την ήλιο
• μακρυμάνικη μπλούζα
• μακρύ παντελόνι
• μαχαιροπήρουνα, κουτάλι
• πιάτο, ποτήρι (πλαστικά)
• σαπούνι
• σαμπουάν (κατασκήνωση)
• πετσέτα προσώπου
• πετσέτα μπάνιου (κατασκήνωση)
• οδοντόκρεμα & οδοντόβουρτσα
• φακό (φανάρι)
• μαγιό για ντους
• παπούτσια πορείας/αθλητικά (κατασκήνωση)
• παγούρι
• παντόφλες (κατασκήνωση)
• χαρτί υγείας
• γραφική ύλη
• σακούλι για ακάθαρτα ρούχα
• αδιάβροχο
• κρέμα για χείλη
• σουγιάς (προαιρετικό)

Ο αριθμός που χρειάζεται για παντελονάκια, μπλουζάκια, εσώρουχα και κάλτσες, εξαρτάται φυσικά από τον αριθμό ημερών. Προτείνεται μία μπλούζα τη μέρα, ενώ παντελονάκια ένα κάθε δύο μέρες. Για μακρυμάνικες μπλούζες και μακριά παντελόνια περίπου ένα κάθε 3-4 μέρες.
Yπάρχει περίπτωση να χρειαστούν και άλλα πράγματα, όπως μέρη σκηνής, τρόφιμα, μαγειρικά σκεύη κτλ.

Πακετάρισμα

Ο τρόπος που γεμίζεις το σακίδιο είναι σημαντικός για μπορεί να επηρεάσει την ισορροπία, τον τρόπο που στέκεσαι και την αναπνοή σου. Ο βασικός κανόνας είναι τα ελαφριά πράγματα να τοποθετούνται χαμηλά και τα πιο βαριά ψηλότερα. Το αποτέλεσμα είναι το κέντρο βαρύτητας να είναι ψηλά στην πλάτη, κάνοντας πιο εύκολη τη μεταφορά. Το βάρος θα είναι το ίδιο, όπως και να τοποθετηθούν τα πράγματα στο σακίδιο, αλλά καλό είναι να χρησιμοποιούνται οι σωστοί μυς για τη μεταφορά του.
Πράγματα που μπορεί να χρειαστείς κατά τη διάρκεια της πορείας, τοποθετούνται στις πλαϊνές τσέπες ή πάνω-πάνω, για εύκολη πρόσβαση.
Σε περίπτωση που αναμένεται βροχή, βάζε τα πράγματά σου σε σακούλια πριν τα βάλεις στο σακίδιο. Αυτό βοηθά και στο να μένει το σακίδιο τακτοποιημένο.

Αγοράζοντας το κατάλληλο σακίδιο

Στην αγορά υπάρχουν πολλά είδη σακιδίων, με αποτέλεσμα η επιλογή να είναι δύσκολη. Βασικό κριτήριο, εκτός απ’ την τιμή, το σακίδιο που θα διαλέξεις να ταιριάζει στο άτομό σου. Να μην είναι ούτε μεγάλο ούτε μικρό. Εάν δεν ταιριάζει, θα είναι άβολη η μεταφορά του, και μπορεί να προκαλέσει μόνιμο πρόβλημα στην πλάτη σου.
Αν θα χρησιμοποιήσεις το σακίδιο και για πορείες, είναι πολύ χρήσιμο να έχει ζώνη στο κάτω μέρος του σακιδίου, επενδυμένη με «μαξιλαράκι». Σφίγγοντας αυτή τη ζώνη γύρω από τη λεκάνη, θα νιώσεις το σακίδιο πιο ελαφρύ, αφού το βάρος μεταφέρεται εκτός από την πλάτη, και στη λεκάνη.

ΑΝΑΜΜΑ ΚΑΙ ΕΙΔΗ ΦΩΤΙΩΝ

ΠΡΑΚΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ

Πρακτικοί  τρόποι προσανατολισμού

 Άλλοι τρόποι για να βρούμε το Βορρά (Β) είναι:

·         Οι εκκλησίες, το ιερό των οποίων είναι στραμμένο προς την Ανατολή (Α).

·         Τα νεκροταφεία που βλέπουν προς τη Δύση (Δ).

·         Το ρολόι, το οποίο είναι ο ακριβέστερος και προτιμότερος τρόπος. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι το ρολόι να έχει ωροδείχτη. Στρέφουμε τον ωροδείχτη και σημαδεύουμε τον ήλιο ό,τι ώρα και να είναι. Παίρνουμε τη γωνία που σχηματίζεται από τη διεύθυνση του ωροδείχτη με τον ήλιο και τη 12^η ώρα του ρολογιού. Κατόπιν, παίρνουμε τη διχοτόμο της γωνίας. Ο Βορράς (Β) είναι επί της διχοτόμου και στην αντίθετη διεύθυνση από αυτήν που βλέπουμε τον ήλιο.

·         Με απαραίτητη προϋπόθεση να είναι μεσημέρι και να έχει ηλιοφάνεια και με τη βοήθεια ενός κατακόρυφου προς τη γη κονταριού, βρίσκουμε τη σκιά του. Η σκιά του κονταριού δείχνει το Βορρά (Β).

·         Τα βρύα, τα οποία φύονται προς το ψυχρότερο μέρος της περιοχής, δηλαδή προς το Βορρά (Β). Απαραίτητη προϋπόθεση να είναι συννεφιά και να κάνει κρύο.

·         Οι μυρμηγκοφωλιές. Τα μυρμήγκια φτιάχνουν το λοφάκι του χώματος, με το οποίο προστατεύουν τη φωλιά τους από τον ψυχρό αέρα, στραμμένο προς το Βορρά (Β). Αυτό προϋποθέτει περιοχή με κρύους βόρειους ανέμους.

·         Τη νύχτα μπορούμε να βρούμε το Βορρά (Β), βρίσκοντας τον Πολικό Αστέρα, ο οποίος δείχνει το Βορρά (Β). Ο Πολικός Αστέρας είναι η προέκταση της ουράς της Μικρής Άρκτου. Αυτό συμβαίνει στο βόρειο ημισφαίριο. Τη νύκτα μπορείς να προσδιορίσεις το Βορρά με τον πολικό αστέρα. Ο πολικός αστέρας έχει προνόμιο να μην αλλάζει θέση γιατί βρίσκεται πάνω στον άξονα περιστροφής της γης και γι' αυτό δείχνει πάντα τον Βορρά ενώ προσδιορίζεται εύκολα από τον αστερισμό της Μεγάλης Άρκτου. Η Μεγάλη Άρκτος βρίσκεται πάντα στο βόρειο τμήμα του ορίζοντα και αναγνωρίζεται εύκολα από το σχήμα κατσαρόλας που σχηματίζουν τα επτά άστρα της. Αν από τα άστρα α και β της Μεγάλης Άρκτου χαράξεις μια νοητή γραμμή και την προεκτείνεις προς το α, 5 φορές το μήκος α-β, τότε θα βρεις τον πολικό αστέρα που ανήκει στον αστερισμό της Μικρής Άρκτου.

Όλα τα προαναφερόμενα, εκτός από το ρολόι, είναι ανασφαλή και δεν μπορούμε να τα εμπιστευτούμε με σιγουριά.

ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΤΗ

ΣΥΝΗΘΕΙΑ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΤΗ

Την πρώτη φορά ο αρχάριος θα ήταν προτιμότερο να συγκρίνει το χάρτη με ένα μέρος που του είναι ήδη γνωστό, έτσι ώστε να ξεπεράσει εύκολα σύντομες φάσεις περιπλάνησης καθορίζοντας τη θέση του ακριβώς σε ορισμένα σημεία εύκολα αναγνωρίσιμα και γνωστά από τον ίδιο. Για να ελέγξει την αξιοπιστία των εκτιμήσεών του θα σταματήσει ανάμεσα σε δύο γνωστά σημεία θα σημειώσει την υποτιθέμενη θέση του στο δρομολόγιο και θα την επαληθεύσει συγκρίνοντας την απόσταση που μέτρησε πάνω στο χάρτη με αυτή που του μένει να διανύσει ως το επόμενο γνωστό σημείο. Για να είναι τελείως αξιόπιστη η άσκηση αυτή απαιτείται προηγούμενα η καταμέτρηση του βήματος. Ωστόσο, για μια πολύ σύντομη απόσταση, μπορούμε να δουλέψουμε στηριζόμενοι σε εκτιμήσεις (Προσοχή! Αυτού του είδους η προσέγγιση αποκλείεται στην περίπτωση πορείας με πυξίδα). Αφού θα έχει κατορθώσει αυτά, ο προχωρημένος αθλητής θα ξεκινήσει για περιπέτεια πάνω σε δρομολόγια ανεξερεύνητα. Πρώτα στους δρόμους, κατόπιν στα μονοπάτια και τέλος εκτός δρομολογίων με σημαδούρες. Τέλος θα δοκιμάσει τις ικανότητές του κατά τον αγώνα προσανατολισμού με υποχρεωτική χρήση πυξίδας.

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΔΡΟΜΟΛΟΓΙΩΝ
Το ωρολόγιο πρόγραμμα: γίνεται σε σχέση με τη απόσταση που έχουμε να διανύσουμε σε επίπεδο μέρος και με την ανωφέρεια του βουνού στο οποίο θα ανεβούμε και μάλιστα έναν συνδυασμό των δύο αυτών παραμέτρων. Για να φτιάξουμε ένα ωρολόγιο πρόγραμμα, είναι λοιπόν σημαντικό να υπολογίσουμε τις αποστάσεις και τις διαφορές επιπέδου στο χάρτη, στηριζόμενοι στην κλίμακα, στην ισοδιάσταση των ισοϋψών καμπυλών και τα ύψη. Γενικά μη διστάσετε να υπολογίσετε περισσότερο χρόνο έτσι ώστε να φτάσετε αν όχι νωρίτερα τουλάχιστον στην προβλεπόμενη ώρα!

ΠΟΡΕΙΑ ΜΕ ΠΥΞΙΔΑ
Όλοι όσοι ασχολούνται σχετικά γνωρίζουν ότι στο θέμα προσανατολισμού η πορεία με πυξίδα είναι η πιό λεπτή και η πιό τυχαία πράξη αλλά και το μόνο και καλύτερο μέσο για να φτάσει κανείς στο στόχο που καθόρισε κάτω από συνθήκες κακής ορατότητας καθώς και σε ορισμένες καθορισμένες εκ των προτέρων καταστάσεις κατά τον αγώνα προσανατολισμού.

Σημεία προσοχής
Τον πίνακα πορείας τον ετοιμάζουμε πριν πέσουμε σε κακοκαιρία δηλαδή την προηγούμενη μέρα στο καταφύγιο. Υποχρεωτικό υλικό: χάρτης, πυξίδα, αλτίμετρο, καμπυλόγραμμο και μολύβι. Η πορεία με πυξίδα στους παγετώνες και με ομίχλη συσσωρεύει όλες τις δυσκολίες του είδους.
Προφυλάξεις-Συνηθισμένα λάθη
Διαβάστε προσεκτικά τις υποδιαιρέσεις του καμπυλλόγραμου και της πυξίδας. Στην πυξίδα, είναι χαραγμένες ανά δύο μοίρες ενώ οι αριθμοί επαναφέρονται στις ζυγές δεκάδες κάθε 20 μοίρες. Θυμηθείτε: Το μηδέν των υποδιαιρέσεων του μοιρογνωμονίου και του (Ν)Β του Βορρά της πυξίδας τοποθετούνται με κατεύθυνση προς το άνω μέρος του χάρτη, όπως οι δείκτες του ρολογιού στο δώδεκα. Κατά την πορεία με πυξίδα μην ξεχνάτε την μαγνητική απόκλιση. Μη την λάβετε υπόψη σας αν η πυξίδα έχει σύστημα αντιστάθμισης της απόκλισης. Το φοβερό λάθος των 180ο είναι κλασσικό και τό πιό επίβουλο γιατί γίνεται θα μπορούσαμε να πούμε μηχανικά: Ας υποθέσουμε ότι η πυξίδα δείχνει κατά τύχη μια γωνία 43ο ενώ η γωνία που έχουμε να υπολογίσουμε είναι γύρω στις 225ο. Αφού ευθυγραμμίσουμε λοιπόν την πυξίδα με την κατεύθυνση, οι γραμμές του πυθμένα της πυξίδας είναι ήδη σχεδόν παράλληλες με την κατεύθυνση του Βορρά. Μια μικρή ρύθμιση και οι γραμμές είναι ακριβείς αλλά η κατεύθυνση λανθασμένη! Προσοχή: Ακόμη και ένα έμπειρο αλλά προς στιγμή αφηρημένο άτομο μπορεί να πέσει στην παγίδα σαν αρχάριος. Επαληθεύστε δύο φορές τους υπολογισμούς σας.

 

ΠΥΞΙΔΑ

Η ΠΥΞΙΔΑ

Η πυξίδα δείχνει διαρκώς την κατεύθυνση του Μαγνητικού Βορρά. Οι υποδιαιρέσεις του καντράν (σε μοίρες, βαθμούς ή χιλιοστά) επιτρέπουν την ένδειξη μιας γωνίας ή την ανάγνωση της όταν αυτή βρίσκεται απέναντι από τον δείκτη ανάγνωσης. Οι γραμμές στον πυθμένα της πυξίδας ευθυγραμμίζονται με την κατεύθυνση του Γεωγραφικού Βορρά. Τα εκατοστά χρησιμεύουν στη μέτρηση των τοπογραφικών αποστάσεων. Έτσι εφοδιασμένη, η πυξίδα χρησιμεύει επίσης και σαν μοιρογνωμόνιο.

Μέτρηση γωνίας
Ας υποθέσουμε ότι το Α είναι τό σημείο όπου βρισκόμαστε και το Β είναι το σημείο που θέλουμε να φτάσουμε. Ευθυγραμμίστε την πυξίδα με τη ευθεία ΑΒ. Το βέλος κατεύθυνσης είναι παράλληλα με την ευθεία ΑΒ. Γυρίστε το καντράν με τρόπο ώστε να φέρετε το Ν(Β) του Βορρά του καντράν στο άνω μέρος του χάρτη θέτοντας τις γραμμές του πυθμένα της πυξίδας παράλληλα προς την άκρη του χάρτη. Χο είναι η γωνία που σχηματίζεται από την κατεύθυνση του Γεωγραφικού Βορρά με την κατεύθυνση της πορείας.
Παρατήρηση: Η γωνία Χο είναι το αζιμούθιο. Είναι μια γωνία κατεύθυνσης. Γωνία κατεύθυνσης είναι η γωνία που σχηματίζεται από την κατεύθυνση του Βορρά και αυτή της πορείας. Παρατήρηση: Η πορεία με πυξίδα απαιτεί τη χρησιμοποίηση του αζιμούθιου, με άλλα λόγια πρέπει να λάβουμε υπόψη μας τη μαγνητική απόκλιση. Για να λάβουμε ένα αζιμούθιο πρέπει να προσθέσουμε τη μαγνητική απόκλιση στη γωνία κατεύθυνσης. Έστω 64ο+1ο32’=65ο32’ Θα πρέπει να ξέρουμε ότι:
όταν ο μαγνητικός Βορράς βρίσκεται στα δυτικά του Γεωγραφικού Βορρά, προσθέτουμε τη μαγνητική απόκλιση στη γωνία κατεύθυνσης. Όταν ο Μαγνητικός Βορράς βρίσκεται στα ανατολικά του Γεωγραφικού Βορρά αφαιρούμε την απόκλιση από την γωνία κατεύθυνσης.

Πορεία με πυξίδα
Φέρτε το αζιμούθιο απέναντι από το δείκτη ανάγνωσης
Διπλώστε τον χάρτη, δεν χρησιμεύει πια σε τίποτε, και χρησιμοποιήστε την μαγνητική βελόνη. Περιστρέψτε την πυξίδα οριζοντίως με τρόπο ώστε να φέρετε τη μαγνητική βελόνη παράλληλα με τό Ν(Β) του Βορρά και προχωρήστε προς την κατεύθυνση που δείχνει το βέλος κατεύθυνσης ή γραμμή στόχευσης.
Παρατηρήσεις: Όσο περισσότερο σημαντική είναι η απόσταση που έχουμε να διανύσουμε, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος να απομακρυνθούμε από την ιδανική κατεύθυνση.
Είναι σημαντικό, λοιπόν, να σημαδεύουμε σημεία επανεύρεσης. (Σε περίπτωση ομίχλης, τοποθετείστε κάποιον στα όρια ορατότητας, αρκετά κοντά, ώστε να μην απομακρυνθείτε πολύ από τον ιδανικό άξονα. Αυτό για να αποφύγετε να περάσετε δίπλα από μια σημαδούρα ή ένα καταφύγιο χωρίς να το δείτε). Πρέπει επίσης να ανανεώνουμε επιμελώς τους στόχους σε κάθε σημείο επανεύρεσης. Μη χρησιμοποιείτε ποτέ ένα σημείο επανεύρεσης που είναι πέρα από τον στόχο γιατί είναι αδύνατο να βαδίζει κανείς ολόισια ακόμη και όταν το έδαφος προσφέρεται.

Ο τριγωνισμός
Είναι η διαδικασία που μας επιτρέπει να καθορίσουμε τη θέση μας πάνω στο έδαφος σε περίπτωση που λείπουν πλησίον διακριτά αντικείμενα και ευπροσδιόριστα σημεία επανεύρεσης. Βρείτε πάνω στο έδαφος χαρακτηριστικά σημεία επανευρέσεως τα οποία αναφαίνονται πάνω στο χάρτη. Πάρτε το αζιμούθιο αυτών των σημείων. (Δύο αρκούν αν βρισκόμαστε πάνω σε ένα δρόμο, μια παρυφή κλπ, σ’ ένα σημείο που βρίσκεται πάνω στην κάθετο μιας από τις κατευθύνσεις που διαλέξαμε). Στοχεύστε το σημείο με το βέλος στόχευσης της πυξίδας. Γυρίστε το καντράν με τρόπο ώστε να φέρετε το Ν(Β) του Βορρά παράλληλα μέ το μηδέν της υποδιαίρεσης απέναντι από την μαγνητική βελόνη. Είτε μπορέσουμε, είτε όχι να διαβάσουμε την τιμή της γωνίας που λάβαμε, δεν αλλάζει τίποτε στην ποιότητα της στόχευσης. Τοποθετείστε την πυξίδα έναντι του σημείου στόχευσης που αναφαίνεται πάνω στο χάρτη. (Δεν θα ασχοληθούμε καθόλου με την μαγνητική βελόνη) Περιστρέψτε την πυξίδα με τρόπο ώστε να τοποθετήσετε παράλληλα τις γραμμές στον πυθμένα της πυξίδας με την άκρη του χάρτη και χαράξτε με το μολύβι μια γραμμή από το στοχευμένο σημείο ως αυτό που βρίσκεστε.

Προσοχή στην απόκλιση
Από το έδαφος στο χάρτη, πρέπει να αφαιρέσουμε τη μαγνητική απόκλιση. Πρέπει να μετατρέψουμε το αζιμούθιο σε γωνία κατεύθυνσης.
Υπενθύμιση: Αυτό ισχύει για το Μαγνητικό Βορρά που εξελίσσεται δυτικά του Γεωγραφικού Βορρά. Στην αντίθετη περίπτωση, η πράξη αντιστρέφεται.
Ξαναρχίστε την πράξη με ένα δεύτερο σημείο, κατόπιν προεκτείνετε τις ευθείες που έχετε μέχρι να διασταυρωθούν. Βρείτε μ’ αυτόν τον τρόπο την θέση σας.

Προσανατολισμός του χάρτη χωρίς τη βοήθεια πυξίδας
Ο προσανατολισμός του χάρτη χωρίς την πυξίδα γίνεται με την τοποθέτηση των αξόνων σε συμφωνία με γεωγραφικά σημεία πάνω στο έδαφος. Με άλλα λόγια, βρίσκουμε πάνω στο έδαφος τα χαρακτηριστικά σημεία που φαίνονται εξίσου πάνω στο χάρτη και τα τοποθετούμε παράλληλα. Η πράξη αυτή δεν απαιτεί απαραίτητα να γνωρίζουμε το σημείο στάσης μας, αλλά σε περίπτωση που χρειαστεί μας επιτρέπει να το καθορίσουμε.

Καθορισμός της θέσης μας.
Ας υποθέσουμε ότι ο χάρτης είναι προσανατολισμένος αλλά δεν ξέρετε ακριβώς που βρίσκεστε. Παρατηρείστε τα χαρακτηριστικά της επανεύρεσης που σας επέτρεψαν να προσανατολίσετε το χάρτη και καθορίσετε κι άλλα τα οποία όλο και πιό πολύ βρίσκονται κοντά στο μέρος όπου βρίσκεστε. Προχωρείστε από το πιό μακρινό στο πιό κοντινό. Κατόπιν, παρατηρείστε το έδαφος τριγύρω σας μέχρι να μπορέσετε να αναγνωρίσετε τις φόρμες του κάτω από τα πόδια σας. Αν έχετε ακόμη κάποια αμφιβολία, διευθετείστε το πρόβλημα προσεγγίζοντας το πιο κοντινό αναγνωρισμένο χαρακτηριστικό σημείο.

 

ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ

ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΥΚΟΥΡΗΣ, Ph.D.

Η ΚΛΙΜΑΚΑ

Η κλίμακα είναι η αναλογία που υπάρχει ανάμεσα σε μια απόσταση μετρημένη πάνω στο έδαφος και την αναπαράστασή της πάνω στο χάρτη.Ο χάρτης είναι επομένως η σμίκρυνση μικρής ή μεγάλης μερίδας της γήινης επιφάνειας.Η κλίμακα επιτρέπει τον υπολογισμό της απόστασης που χωρίζει δύο σημεία, έχει υπολογισθεί πάνω σε μια επίπεδη επιφάνεια και είναι μια ευθύγραμμη απόσταση η οποία φυσικά δεν παίρνει υπόψη της το ανάγλυφο. Άρα δεν πρόκειται λοιπόν για την πραγματική απόσταση αλλά για μια τοπογραφική απόσταση. Παρ’ όλα αυτά, όταν ένα ανάγλυφο δεν παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία, η διαφορά ανάμεσα στην τοπογραφική απόσταση και την πραγματική είναι μικρή. Παράδειγμα: Ας υποθέσουμε ότι έχουμε ένα χάρτη της κλίμακας 1:25.000. Το ένα εκατοστό στον χάρτη αντιστοιχεί με 250 μέτρα πάνω στο έδαφος. Το ένα χιλιοστό στο χάρτη αντιστοιχεί με 25 μέτρα πάνω στο έδαφος. Αν δύο σημεία στον χάρτη έχουν μεταξύ τους απόσταση 8,7 εκατοστά, η τοπογραφική απόσταση θα είναι 8,7Χ250=2.175 μέτρα. Αντιστρόφως ανάλογα αν στην πραγματικότητα, δύο σημεία έχουν μεταξύ τους απόσταση 3.650 μέτρα, στον χάρτη η απόσταση αυτή θα είναι 3650 / 250=14,6 εκατοστά. Πρέπει να γνωρίζουμε την τοπογραφική απόσταση διότι χρησιμεύει να προγραμματίσουμε μιά μακρινή πεζοπορία που θα γίνει σ’ ένα μέρος με ανάγλυφο το οποίο δεν παρουσιάζει πολλές μορφολογικές ανωμαλίες.Μια καλή βάση υπολογισμού είναι να θεωρήσουμε ως μέση ταχύτητα πεζοπορίας τα 4χλμ/ώρα. Μερικές πυξίδες φέρουν υποδιαιρέσεις σε εκατοστά και ακόμη διάφορες κλίμακες οι οποίες χρησιμοποιούνται συχνά: 1:20.000, 1:25.000, 1:50.000. Ο υπολογισμός της απόστασης γίνεται πιό άνετα με την βοήθεια ενός καμπυλόμετρου. Είναι ένα όργανο μέτρησης που μοιάζει με ένα τροχίσκο ζαχαροπλαστικής και το οποίο λαμβάνοντας υπόψη του την κλίμακα, επιτρέπει, ακολουθώντας τους ελιγμούς μιάς πορείας, την εκτίμηση της απόστασης που διανύθηκε. Διαφορετικά, τοποθετήστε πάνω στο σχέδιο του χάρτη ένα σπάγκο ή ένα νήμα μαλλιού και κατόπιν τεντώστε το κατά μήκος της κλίμακας για να μετρήσετε την απόσταση.

Μέτρηση βήματος
Σε μερικές περιστάσεις (π.χ. για τις πορείες με πυξίδα) είναι σημαντικό όχι μόνο να υπολογιστεί αυστηρά η τοπογραφική απόσταση, αλλά εξίσου να εκτιμηθεί με ακρίβεια η απόσταση που διανύθηκε κατά διαστήματα εκατό μέτρων. Γι’ αυτό το λόγο μετρούμε το βήμα μας. Αυτό σημαίνει ότι υπολογίζουμε τον αριθμό βημάτων που χρειάζονται για να διατρέξουμε η περπατήσουμε μια απόσταση 100 μέτρων. Ο διασκελισμός «διπλών βημάτων» είναι πιό εύκολο να μετρηθεί γιατι μετράμε πάντα το ίδιο πόδι. (Γενικά, ο αριθμός διπλών βημάτων για τα 100 μέτρα είναι ανάμεσα στα 50 και 60, ανάλογα με το μέγεθος των δρασκελισμών). Για να είμαστε σίγουροι για την αξιοπιστία της διαδικασίας, είναι καλύτερα να έχουμε κάνει πριν πολλές δοκιμές διανύοντας μια απόσταση εκατό μέτρων πάνω σε ένα τμήμα ευθείας γραμμής, π.χ. μέσα στον στίβο από το να δοκιμάζουμε στην τύχη δρασκελιές υποτίθεται ενός μέτρου έχοντας το βλέμμα καρφωμένο στο έδαφος.

Προσανατολισμός με τον ήλιο
Υπάρχει η καθιερωμένη ώρα και η ηλιακή (δηλαδή αυτή του ρολογιού και αυτή του ηλιακού ρολογιού. Τον χειμώνα, η καθιερωμένη ώρα βρίσκεται μια ώρα μπροστά από την ηλιακή, ενώ το καλοκαίρι δύο. Πριν προχωρήσουμε στην πράξη επομένως, θα πρέπει να αφαιρέσουμε από το ρολόι μας μια ώρα τον χειμώνα και δύο ώρες το καλοκαίρι. Μετά από αυτό δεν θα ασχοληθούμε καθόλου με τον μεγάλο δείκτη αλλά με τον μικρό, και πιο συγκεκριμένα με τον αριθμό 12 και με τη θέση τού ήλιου. Ευθυγραμμίστε το μικρό δείκτη με τη διεύθυνση του ήλιου. Η διχοτόμος της γωνίας που σχηματίζεται από το μικρό δείκτη και τον αριθμό 12 δίνει την κατεύθυνση του Νότου και η προέκτασή της τον Βορρά

Προσανατολισμός με τον πολικό αστέρα
Θα πρέπει πρώτα να βρούμε τη Μεγάλη Άρκτο, η οποία μοιάζει αόριστα με μια κατσαρόλα και κατόπιν να επεκτείνουμε πέντε φορές την απόσταση μέχρι τον Πολικό Αστέρα.
Ο γεωγραφικός Βορράς ή βορράς του χάρτη είναι η κατεύθυνση που δίνεται από τον μεσημβρινό. Ο γεωγραφικός Βορράς από την άκρη του φύλλου. Αν ο χάρτης είναι καλά διπλωμένος τα τσακίσματα αναπαριστούν επίσης τους μεσημβρινούς. Αντίθετα, ο Μαγνητικός Βορράς ή Πραγματικός Βορράς είναι η κατεύθυνση που δείχνει η μαγνητική βελόνα της πυξίδας. Ο Μαγνητικός Βορράς βρίσκεται λίγο προς τα δυτικά του Γεωγραφικού Βορρά. Η γωνία που σχηματίζεται από την κατεύθυνση του Γεωγραφικού και του Μαγνητικού Βορρά ονομάζεται μαγνητική απόκλιση. Στους ειδικούς χάρτες προσανατολισμού ο Βορράς πάνω στον χάρτη είναι ο ίδιος με τον μαγνητικό Βορρά, έχει συνυπολογισθεί και συνεπώς δεν χρειάζετε να κάνουμε υπολογισμούς.

Η μαγνητική απόκλιση
Η μαγνητική μάζα που έλκει την μαγνητική βελόνη της πυξίδας ενεργοποιείται από μια διαρκή κυκλική κίνηση η οποία έχει σαν συνέπεια να μεταβάλλει τη γωνία απόκλισης αυξάνοντας ή μειώνοντας την. Η τιμή αυτής της ετήσιας μεταβολής ορίζεται με ακρίβεια πάνω στο χάρτη για το έτος έκδοσης και επιτρέπει τον υπολογισμό της μαγνητικής απόκλισης για το τρέχον έτος.
παράδειγμα: Αν υποθέσουμε ότι το 1984 η απόκλιση είναι 2ο52’ και η ετήσια μείωση είναι 4’. το 1988, η απόκλιση θα είναι: 1988-1984=4, 4’Χ4’=16’. Επομένως: 2ο52’-16=2ο36’ το 1988 (την 1η Ιανουαρίου). Όταν πρόκειται για πορεία με πυξίδα θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας την μαγνητική απόκλιση. Πράγματι, είναι ανώφελο να βαζουμε στόχους των οποίων η ακρίβεια είναι ήδη πολύ σχετική, πάνω σε μια λανθασμένη γωνία, ακόμη κι αν η διαφορά με την μαγνητική πρόοδο της στιγμής είναι ελάχιστη.

 

ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΑΠΟ ΠΑΤΑΤΑ

2. Μια σφραγίδα από πατάτα
Διαλέξε από τις πατάτες που έχετε στην κουζίνα μία με κάπως φαρδιά διάμετρο και κόψε τη στη μέση. Πάνω στην εσωτερική επιφάνεια της κομμένης πατάτας φτιάξε ένα ανάγλυφο σχέδιο της επιλογής σας, π.χ. ένα λουλούδι, τα αρχικά σας, ένα ζωάκι κ.λπ. και στη συνέχεια πίεσέ το πάνω σε ένα ταμπόν με μελάνι. Κατόπιν, σφράγισε το φύλλο ενός χαρτιού. Αμέσως θα καταλάβεις ότι η σφραγίδα σου λειτουργεί και μάλιστα ισχύει για αρκετά σφραγίσματα. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορέσεις να δώσεις το δικό σου στίγμα σε όλα τα γραπτά σου ή τα βιβλία σου.

ΒΑΡΟΜΕΤΡΟ ΑΠΟ ΚΟΥΚΟΥΝΑΡΙ

1. Φτιάξε το δικό σου βαρόμετρο με ένα κουκουνάρι.
Μια μέρα που θα βγεις στην εξοχή ή έστω λίγο πιο έξω από την Αθήνα σε περιοχή, όπου υπάρχουν έλατα, φρόντισε να μαζέψεις ένα καλοσχηματισμένο κουκουνάρι με πολλά και λεπτά λέπια. Πλύνε το, σκούπισέ το και κρέμασέ το μπροστά από το παράθυρό σου. Παρατήρησε προσεκτικά τις αλλαγές σε κάθε αλλαγή του καιρού. Όταν ο καιρός είναι καλός και ξηρός, τα λέπια του κουκουναριού είναι πολύ σφιγμένα, ενώ όταν έχει υγρασία χωρίζονται. Με αυτό τον τρόπο έχεις ένα φυσικό βαρόμετρο, που θα έχεις φτιάξει μόνος σου για το σπίτι σου.

ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΒΑΡΟΜΕΤΡΟΥ

ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΑΝΕΜΟΔΕΙΚΤΗ

ΟΙ ΑΝΕΜΟΙ ΣΤΗΝ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ

Οι άνεμοι στη Μυθολογία

Οι Έλληνες, μεγάλος ναυτικός λαός από τα αρχαία χρόνια, ήταν φυσικό να συμπεριλάβουν στο Πάνθεό τους και τους μυθικούς ανέμους. Το πλήρες γενεαλογικό δέντρο πίσω από τον καθένα τους, δείχνει αναμφισβήτητα το πόσο βαθιά ριζωμένοι ήταν στην καθημερινή ζωή των αρχαίων Ελλήνων.

Έτσι λοιπόν, η Άρτεμις υπαγορεύει στον Αγαμέμνονα, μέσα από τους χρησμούς του μάντη Κάλχα, πως πρέπει να θυσιαστεί η Ιφιγένεια στο βωμό της στην Αυλίδα, προκειμένου η Θεά να αφήσει τους ανέμους να πνεύσουν ώστε να αποπλεύσει ο στόλος για την Τροία.

Ο Αχιλλέας πάλι τάζει στους ανέμους θυσίες, προκειμένου να φυσήξουν για να ανάψει η φωτιά που θα καεί το νεκρό σώμα του Πάτροκλου.

Κατά τον Ηρόδοτο, όταν η εκστρατεία του Ξέρξη απειλούσε τους Έλληνες, δόθηκε χρησμός στο μαντείο των Δελφών να γίνουν προσευχές στους ανέμους, τους μεγάλους συμμάχους της Ελλάδας. Έτσι, ιδρύθηκε ειδικός βωμός αποκλειστικά για τη λατρεία και την εξευμένιση των ανέμων.

Πολλούς αιώνες αργότερα, ο Παυσανίας είδε στην Σικυώνα βωμό των ανέμων, όπου ο ιερέας μια φορά το χρόνο τελούσε τη νύχτα θυσίες για τον κατευνασμό των αγρίων ανέμων. Ο Παυσανίας αναφέρει επίσης ναό της «Αθηνάς Ανεμώτιδος» στην Μεθώνη.

Από τον Όμηρο μέχρι την ύστερη αρχαιότητα, η λατρεία των ανέμων συμβαδίζει μαζί με τις μυθικές πλοκές και τις δοξασίες.

Η λατρεία και η κατανόηση της σημασίας των ανέμων για την ναυσιπλοΐα, γνώση που είναι ιδιαίτερα διάχυτη στα Ομηρικά έπη και αργότερα στα «Έργα & Ημέραι» του Ησιόδου, είχαν ασφαλώς πίσω τους μακραίωνη παράδοση ριζωμένη στα χρόνια της προϊστορίας.

Η παρουσία των ανέμων σαν θεότητες είναι ιδιαίτερα εμφανής και στη Θεογονία του Ησίοδου. Στη Θεογονία καταγράφεται η γένεση των θεών και η δημιουργία του κόσμου από αυτούς, οι φυσικές δυνάμεις όπως είναι οι άνεμοι, δεν είναι παρά προσωποποιημένες θεότητες, γόνοι Θεών, που γεννούν και αυτοί με τη σειρά τους, άλλες θεότητες.

“Και η Αυγή με τον Αστραίο γέννησε τους δυνατόκαρδους Ανέμους και τον ξαστερωτή τον Ζέφυρο και τον γοργόδρομο Βορέα και τον Νότο, ερωτικά σαν πλάγιασεν η θέαινα”

Στα δε Ομηρικά έπη οι άνεμοι περιπλανιόνται στα δάση, ανταριάζουν το πέλαγος ή αρπάζουν ξαφνικά τους θνητούς για να τους οδηγήσουν στον άλλο κόσμο.

Στους τρεις ανέμους του Ησιόδου, τον Ζέφυρο τον Βορέα και τον Νότο, ο Όμηρος προσθέτει και τον Εύρο που είναι ανατολικός – νοτιοανατολικός.

Στον Πύργο των Ανέμων (το Ωρολόγιον του Ανδρονίκου του Κυρρήστου), οικοδόμημα της Ρωμαϊκής Αγοράς στην Αθήνα, εικονίζονται για πρώτη φορά όχι μόνο οι κύριοι άνεμοι, αλλά και οι ενδιάμεσοι. Όπως ήταν φυσικό, η ονοματολογία των ανέμων εμπλουτίστηκε με τον καιρό και με την πρόοδο της επιστήμης.

Ο Ζέφυρος, ο Βορέας και ο Νότος, εξουσίαζαν με την δυναμική παρουσία τους και δρούσαν ευεργετικά, αλλά συχνά και κακόβουλα απέναντι στους ανθρώπους. Υπήρχαν όμως και άλλες συναφείς θεότητες όπως οι Βορεάδες, οι Άρπυιες και ο Τυφώνας. Οι αρχαίοι προσπαθούσαν να εξευμενίσουν τους ανέμους με ιεροτελεστίες και μαγικά και όριζαν ειδικούς λειτουργούς για το σκοπό αυτό.

Στην Αττική ήταν οι «Ευδάνεμοι», στην Κόρινθο οι «Ανεμοκοίται». Ακόμη και ο Εμπεδοκλής, φαίνεται ότι ασκούσε μαγικές πράξεις για την κατάπαυση των «ετησίων» (τα γνωστά μελτέμια).

Αλλά και στην Μυκηναϊκή Εποχή το ίδιο πρέπει να συνέβαινε, αφού υπάρχουν μαρτυρίες από τότε για το αξίωμα της «Ιέρειας των Ανέμων».

Στη μυθολογία οι άνεμοι έχουν φωνή και κινούνται γρήγορα γι’ αυτό και τους φαντάζονταν φτερωτούς. Τους φαντάζονταν όμως και σαν φτερωτά άλογα. Άλλωστε και ο Ποσειδώνας, κύριος των ανέμων, έπαιρνε πολύ συχνά στους μύθους μορφή αλόγου.

Τους ανέμους τους εξαπολύουν ή τους καταπραΰνουν ο Δίας, ο Ποσειδώνας και η Αθηνά.

Η «Αθηνά Ανεμώτιδα» πήρε το προσωνύμιο αυτό, από το μυθικό ήρωα Διομήδη, γιατί η Θεά εισάκουσε την δέησή του να ησυχάσουν οι άνεμοι που έπνεαν εκεί με ασυνήθιστη ορμή και ρήμαζαν τη χώρα.

Ο Δίας “νεφεληγερέτης” και “υέτιος”, είχε ορίσει υπεύθυνο των ανέμων τον Αίολο, που έπαυε ή σήκωνε τους ανέμους κατά βούληση, γι’ αυτό όταν κατευόδωσε από το νησί του τον Οδυσσέα, του έδωσε ένα ασκί όπου μέσα του είχε φυλακίσει όλους τους ανέμους και άφησε μόνο το Ζέφυρο ελεύθερο για να ταξιδέψουν τα καράβια με τον πρίμα, την πιο «γλυκιά» αλλά και γρήγορη πλεύση.

Άλλοτε ωστόσο, ο ίδιος ο Ζέφυρος, ήταν δυσμενής απέναντι στον Οδυσσέα. Μαζί με τον Νότο, τον Εύρο και τον Βορέα, διέλυσαν με προσταγή του Ποσειδώνα την σχεδία του, αυτή που είχε κατασκευάσει στο νησί της Καλυψώς για να γυρίσει στην Ιθάκη, και ο Οδυσσέας πάνω στα συντρίμμια περιπλανιόταν στα κύματα.

Ο Ζέφυρος είναι ο δυτικός άνεμος. Σύζυγος της Ίριδας, της προσωποποίησης του ουράνιου τόξου, απέκτησε έλεγαν από αυτήν τον Έρωτα. Ωστόσο και από την Άρπυια Ποδάργη απέκτησε ο Ζέφυρος παιδιά, δύο θαυμαστά άλογα, τον Ξάνθο και τον Βαλίο που έτρεχαν σαν τον άνεμο. Αλλού αναφέρεται πως ο Ζέφυρος κυνήγησε τη νύμφη Χλωρίδα και από τον έρωτά τους γεννήθηκαν τα λουλούδια της άνοιξης. Ο Ζέφυρος, γρήγορος όσο και ο Βορέας, ήταν άλλοτε καταστροφικός, άλλοτε απαλός και καλοδεχούμενος και δρόσιζε παραδεισένιους τόπους, όπως ήταν οι κήποι του Αλκίνοου και τα Ηλύσια πεδία. Η λατρεία του Ζέφυρου στην Αθήνα επιβεβαιώνεται από βωμό που του είχαν στήσει στην Ιερά Οδό.

Για τον Βορέα, τον βόρειο άνεμο που κατέβαινε από την Θράκη και έφερνε το χαλάζι και το χιόνι, έλεγαν πως όταν είδε τις φοράδες του Εριχθόνιου, του γιου του Δάρδανου, τις πόθησε και αφού πήρε τη μορφή αλόγου, πλάγιασε μαζί τους. Από την ένωση αυτή, γεννήθηκαν 12 πουλάρια που έτρεχαν σαν τον άνεμο. Κάποτε πάλι, όταν ο Βορέας βρέθηκε στην Αττική μοιραία συνάντησε την Ωρείθυια, την κόρη του βασιλιά της Αθήνας Ερεχθέα, να παίζει με τις φίλες της. Αμέσως την ερωτεύτηκε, όρμησε στην συντροφιά των κοριτσιών, άρπαξε την Ωρείθυια και πετώντας, την μετέφερε στην μακρινή του πατρίδα. Από τον γάμο τους γεννήθηκαν δύο γιοι, ο Ζήτης και ο Κάλαϊς και δύο θυγατέρες, η Κλεοπάτρα και η Χιόνη.

Κατά τους Περσικούς πολέμους, δόθηκε στους Αθηναίους χρησμός, να ζητήσουν την βοήθεια του “γαμπρού” τους. Οι Αθηναίοι, ερμηνεύοντας τον θεϊκό λόγο, θυμήθηκαν ότι παλιά ο Βορέας είχε αρπάξει την κόρη του βασιλιά τους και επομένως ο “γαμπρός” τους ήταν ο Βορέας. Έτσι προσευχήθηκαν για την βοήθειά του και πραγματικά, ξέσπασε ένας δυνατός βόρειος άνεμος που κράτησε τρεις μέρες και κατέστρεψε 400 Περσικά πλοία. Ευγνώμονες για την νίκη τους οι Αθηναίοι, ίδρυσαν ιερό στον Βορέα στις όχθες του Ιλισσού. Για ανάλογες περιπτώσεις, ιδρύθηκαν ιερά του και σε άλλα μέρη.

Οι Βορεάδες, οι φτερωτοί γιοι του Βορέα, Ζήτης και Κάλαϊς, κατέρχονταν ορμητικοί από τον ουρανό. Το πιο σημαντικό γεγονός της μυθικής ζωής τους, ήταν ότι πήραν κι’ αυτοί μέρος στην Αργοναυτική εκστρατεία και στον δρόμο για την Κολχίδα, συνάντησαν τις φτερωτές Άρπυιες που άρπαζαν την τροφή του Φινέα, του τυφλού Μάντη και Βασιλιά της Σαλμυδησσού. Ο Ζήτης και ο Κάλαϊς τις καταδίωξαν ώσπου τις πρόφτασαν στα νησιά Πλωτές, δυτικά της Πελοποννήσου και τις έδιωξαν. Μετά από αυτό, οι Βορεάδες “έστρεψαν” πάλι προς το μέρος που ξεκίνησαν γι’ αυτό και τα νησιά Πλωτές ονομάζονται από τότε Στροφάδες. Κατά μία εκδοχή, ο Ηρακλής φόνευσε τους Βορεάδες στην Τήνο.

Θυγατέρα του Βορέα, ήταν και η Αύρα και ήταν αυτή που έφερε στον Άρη την είδηση του θανάτου της κόρης του, Αμαζόνας Πενθεσίλειας, στην Τροία. Η Αύρα επίσης προκάλεσε αναίτια τη ζήλια και το θάνατο της Πρόκριδας, της αδελφής της Ωρείθυιας. Στον πληθυντικό, οι Αύρες ήταν προσωποποίηση ήπιων δροσερών ανέμων.

Οι φτερωτές Άρπυιες, ήταν κι’ αυτές, όπως οι Βορεάδες, δαίμονες του ανέμου. Αυτό άλλωστε υπαινίσσονται και τα ονόματά τους. Η Αελλώ ταυτίζεται με τον ανεμοστρόβιλο και η Ωκυπέτη είναι ‘εκείνη που πετάει γρήγορα’. Ήταν κόρες του Θαύμαντα και της Ωκεανίδας Ηλέκτρας και είχαν αδελφή τους την Ίριδα. Οι Άρπυιες είχαν την καταστροφική δύναμη της θύελλας, προκαλούσαν τρόμο στους ανθρώπους γιατί άρπαζαν αυτούς και τα υπάρχοντά τους, όπως άλλωστε δηλώνει και το όνομά τους: Άρπυιες, από το αρπάζω. Έτσι, σχετίζονταν με τον θάνατο αφού όποιον άρπαζαν, δεν γύριζε πίσω. Γι’ αυτό και η Πηνελόπη, απελπισμένη από την πολύχρονη απουσία του Οδυσσέα, παρακαλεί να την πάρουν οι θύελλες για να λυτρωθεί.

Όταν οι Θεοί του Ολύμπου νίκησαν στην Τιτανομαχία και την Γιγαντομαχία και έριξαν τους Τιτάνες στα Τάρταρα και αφάνισαν τους Γίγαντες, η Γη για να πάρει εκδίκηση για τα παιδιά της, ενώθηκε με τον Τάρταρο και γέννησε τον τελευταίο αντίπαλο των Ολυμπίων, τον Τυφώνα. Ο Τυφώνας ήταν τέρας με δυνατά χέρια και πόδια. Από τους ώμους του φύτρωναν εκατό κεφάλια φιδιού. Τα κεφάλια του λαμποκοπούσαν από τη φλόγα των ματιών του, ενώ από τα στόματά του έβγαιναν τρομακτικά ουρλιαχτά. Του Τυφώνα γόνοι ήταν ο Κέρβερος, η Λερναία Ύδρα, η Σκύλλα και άλλα αποτρόπαια όντα.

Στη μονομαχία, ο Δίας με τις αστραπές, τις βροντές και τους κεραυνούς και ο Τυφώνας με τους μανιασμένους άνεμους και τις φλόγες, ξεσήκωσαν κοσμογονική αναταραχή. Η γη σειόταν και η θάλασσα σήκωνε τεράστια κύματα και έβραζαν γη, ουρανός και θάλασσα. Ο Δίας τελικά τον νίκησε τον Τυφώνα και τον έριξε με οργή στα βάθη του Τάρταρου.

Οι μύθοι για τον Τυφώνα, είναι προφανώς επηρεασμένοι από αντίστοιχους της ανατολής και είναι ατέλειωτοι. Ο Τυφώνας προσωποποιούσε για τους αρχαίους όχι μόνο τον βίαιο άνεμο, αλλά γενικότερα την ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα και την ηφαιστειακή και σεισμική δραστηριότητα, φαινόμενα που διαταράσσουν την ομαλή καθημερινή ζωή και απειλούν και τις ίδιες τις θεότητες που διαφυλάσσουν την τάξη του κόσμου.

Οι αρχαίοι συνέλαβαν τους ανέμους ως πανίσχυρους δαίμονες και τους έδωσαν σχήμα και μορφή, μετουσιώνοντας το αόρατο και ασύλληπτο σε ορατό και συγκεκριμένο, για να καλύψουν την ανάγκη της κατανόησης του κόσμου τους.

Προοδευτικά ωστόσο η λογική εκτόπισε την φαντασία και, προσπερνώντας τους μύθους, κατέλαβε την πρωτεύουσα θέση στη διαδικασία της ερμηνείας του κόσμου.
Μάνος Νικ. Ρούδας

ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΟΙ & ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΟΡΟΙ

**θα ακούσετε στο βουνό να λένε αυτές τις λέξεις δεν μιλάνε άλλη γλώσσα απλός χρησιμοποιούνε ορειβατικούς & τοπογραφικούς  όρους

Αντέρεισμα	Το τμήμα του βουνού πού βρίσκεται μεταξύ δύο χαραδρών. Η δευτερεύουσα κορυφογραμμή ενός βουνού.
Βάραθρο	Βαθύ και απόκρημνο ρήγμα στη γη. Απόκρημνο πηγάδι,
Βουνό	Ύψωμα της επιφάνειας της γης πού ξεπερνά τα 300 μ. (Βλ. Όρος).
Διάσελο	Ο αυχένας μεταξύ δύο κορυφών ή δύο λόφων. Το πέρασμα από τα χαμηλότερα σημεία κορυφογραμμής.
Ισοϋψείς καμπύλες (Υψομετρικές)	Οι καμπύλες πού χαράσσονται στους τοπογραφικούς χάρτες και πού συνδέουν όλα τα σημεία του ίδιου ύψους. Αποδίδουν με μεγάλη σαφήνεια πάνω στο χάρτη την υψομετρική μορφή του εδάφους.
Κλίμακα χάρτη	Είναι ή σταθερή αναλογία των μηκών των γραμμών του χάρτη προς τις αντίστοιχες γραμμές του εδάφους. Π.χ. κλίμακα χάρτη 1: 200.000 σημαίνει ότι μία απόσταση στο χάρτη 1 εκ. αντιστοιχεί στο έδαφος με 2.000 μ.
Κοιλάδα	Μικρή και επιμήκης πεδιάδα ανάμεσα σε βουνά ή λόφους.
Κορυφή	Το ψηλότερο σημείο ενός υψώματος βουνού ή λόφου.
Κορυφογραμμή	Η ψηλότερη γραμμή των πλαγιών του βουνού πού περνά από τις κορυφές και τους αυχένες του και αποτελεί τη γραμμή διαχωρισμού των νερών της βροχής. `Υδροκρίτης κοιν. νεροχωρίστρα.
Λαγκάδι	Στενή δασωμένη κοιλάδα.
Λίμνη	Μεγάλο φυσικό ή τεχνητό κοίλωμα της γης γεμάτο νερό.
Λόφος	Ύψωμα της επιφάνειας της γης μέχρι 300 μ.
Ορεινός όγκος	Βουνό με πολυσύνθετη όψη. `Ομάδα βουνών πού συνδέονται μεταξύ τους.
Ορεινό συγκρότημα	Αποτελείται από πολλούς ορεινούς όγκους ή και οροσειρές.
Ορεογραφία	Κλάδος της φυσικής γεωγραφίας που ασχολείται με την περιγραφή των βουνών και την αποτύπωση τους σε χάρτες.
Οροπέδιο	Μεγάλη επίπεδη έκταση, ή ελαφρά λοφώδης, πάνω σε βουνό, πού περιορίζεται ολόγυρα από κορυφές ή απότομες πλαγιές.
Όρος	Ύψωμα της επιφάνειας της γης πού ξεπερνά τα 1000 μ. Λέγεται και βουνό. Παρουσιάζει κορυφή, πλαγιές και πρόποδες, είναι επιβλητικό και έχει σύνθετη όψη αφού αποτελείται συνήθως από πολλές ανάγλυφες μορφολογικές μονάδες. Βρίσκεται μόνο του ή μαζί με άλλα βουνά κατά σειρές (οροσειρά) ή κατά ομάδες (ορεινός όγκος)
Οροσειρά	Σειρά βουνών που συνδέονται μεταξύ τους. `Αλυσίδα βουνών.
Πεδιάδα	Μεγάλη και ομαλή έκταση γης.
Πλαγιά	Η κατηφορική πλευρά ενός λόφου ή βουνού.
Ποταμός	Ογκώδες ρεύμα γλυκού νερού που ξεκινά από πηγές, σχηματίζει κοίτη, και χύνεται σε θάλασσα ή λίμνη.
Πρόποδες	Το κατώτερο μέρος λόφου ή βουνού από το οποίο αρχίζει ή κλίση αυτού
Ρεματιά	Μικρή χαράδρα. Η κοίτη χειμάρρου.
Ρυάκι	Μικρό ρεύμα νερού. Μικρό ποτάμι.
Σπήλαιο	Φυσικό βαθύ κοίλωμα, απλό ή πολυδαίδαλο, μέσα σε βράχους κάτω από το έδαφος.
Τοπογραφία	Είναι το σύνολο των γνώσεων και των μεθόδων που είναι απαραίτητες για την αναπαράσταση, σ' ένα φύλλο χαρτί, σε οριζόντια προβολή και σε σμίκρυνση, μίας εδαφικής επιφάνειας με όλα της τα φυσικά ή τεχνητά αντικείμενα.
Τριγωνομετρικό σημείο	Ορατό σημείο στην κορυφή ενός υψώματος στο οποίο έχει γίνει μέτρηση μεγάλης ακρίβειας. Το σημείο αυτό δείχνεται, κατά κανόνα, μ' ένα τσιμεντένιο κολονάκι. Στα τριγωνομετρικά αυτά σημεία στηρίζεται ή τοπογραφία για την πλήρη αναπαράσταση του εδάφους.
Υψίπεδο	Πεδιάδα πού βρίσκεται σε μεγάλο υψόμετρο.
Υψόμετρο	Το ύψος (ή κατακόρυφη απόσταση) ενός σημείου από τη μέση στάθμη της επιφάνειας της θάλασσας.
Φαράγγι	Βαθιά και στενή χαράδρα με απόκρημνες πλευρές. Βαθύ χάσμα ανάμεσα σε βουνά.
Χαράδρα	Μακρόστενο βαθύ χάσμα, κυρίως στις πλαγιές των βουνών, που σχηματίστηκε από τη διάβρωση χειμάρρων.
Χάρτης	Είναι ή αναπαράσταση, σ' ένα φύλλο χαρτί, όλων των φυσικών ή τεχνητών λεπτομερειών του εδάφους, σε οριζόντια προβολή και σε σμίκρυνση.
Χείμαρρος	Ορμητικό ρεύμα νερού που σχηματίζεται από τις βροχές και το λιώσιμο των χιονιών και το οποίο έχει μεγάλη διαβρωτική ικανότητα.